Leserinnlegg mandag 11.januar 2010

Alle på jobb er jobb nummer ein
– I Noreg er vi friskast i verda - men ingen har så mykje sjukefråvere som oss. Det er eit stort paradoks og ei stor utfordring. Senterpartiet ønskjer ein sakleg og open debatt om korleis vi kan behalde ei god sjukelønsordning og samstundes redusere sjukefråvera.

Eg er bekymra for auken i sjukefråveret. Utviklinga er urovekkande både for dei arbeidstakarane som mistar tilhøyre til arbeidslivet, for arbeidsgjevarane og for heile samfunnet. Veksten i Folketrygda sine ytingar til sjukepengar og uførepensjon er no så høg at det kan fortrenge viktige velferdsoppgåver innan omsorg, helse og utdanning. Det kan ikkje aksepterast. Om den negative utviklinga i sjukefråveret fortset i neste periode, så meiner Senterpartiet det er naudsynt å finne ein måte å finansiere utgiftene på, til dømes auke i trygdeavgifta eller arbeidsgjevaravgifta. Auka utgifter til sjukefråver vil elles gå på kostnad av andre viktige oppgåver som skule og eldreomsorg. Alternativet vil vera å kutte i ordninga.

Sp har programfesta at prinsippet om full løn ved sjukdom ligg til grunn. Nedgong i sjukefråveret skal ikkje oppnåast gjennom redusert yrkesdeltaking og eit hardare arbeidsliv. Vi må likevel ha ei ope tilnærming til nye og sterkare verkemiddel. Legane si rolle må vurderast og arbeidstakarane må bidra i prosessen gjennom ei styrking av pliktaspektet. For å lukkast betre med det førebyggjande arbeidet og for å motivere bedriftene, må vi òg vurdere om arbeidsgjevarane skal få eit større ansvar for langtidsfråveret. Viss det blir endringar innan dette området, er det viktig at småbedriftene sine særskilde behov blir vektlagde.
Senterpartiet er oppteken av at prinsippet om full løn under sjukdom skal gjelde for alle. Difor er Senterpartiet sitt mål at óg sjølvstendig næringsdrivande skal få full løn frå fyrste sjukedag. Arbeidet med å redusere sjukefråveret må dessutan sjåast i ein større samfunnssamanheng og førebygging må bli prioritert høgare enn i dag.

Sjukefråveret i kommunane er særleg høgt med 9,8 prosent. Det uroar meg. Privat sektor har til samanlikning eit sjukefråver på 6,7 prosent. Når fråveret i kommunane varierar frå 2,6 prosent til 16,9 prosent, tyder det på at nokon gjer noko rett, medan andre har ein for dårleg innsats. Dovre kommune er eit døme på godt arbeid. Der er fråveret redusert frå 10,5 prosent i 2005 til 6,7 prosent i år. Det handlar om arbeidsmiljø, folkehelse og utvikling av verkty som leiarar kan nytte for å handsame høgt sjukefråver. Godt leiarskap på alle plan i organisasjonen synest som avgjerande for gode resultat.
Me må lære av dei som har fått sjukefråveret ned. Kommunane kan spare 1,5 milliardar kroner viss dei reduserer sjukefråveret med eitt prosentpoeng. Det utgjer til dømes 3000 nye årsverk innan pleie- og omsorgstenesta.
Å halde folk friske og i arbeid er bra både for den enkelte og for samfunnet totalt sett. No skal vi ha ein open debatt om framtidas sjukeløn.
Liv Signe Navarsete, leiar i Senterpartiet



Strømpriser og solidaritet
Nå flerdobles strømprisene for dem som bor nord for Dovre. I visse perioder av døgnet kommer en opp i over 8 kr per kilowattime. Hos oss her i sør blir strømmen billigere. Den såkalte spotprisen nærmer seg 40 øre per kilowattime. Det skyldes for det første at i nord får de ikke tilgang til strømleveransene i sør på grunn av for dårlige overføringslinjer og derfor må kjøpe dyr reservekraft fra Sverige og Finland. For det andre at det er ledig produksjonskapasitet - dvs overflod av strøm - i Sør-Norge.

Dette er naturligvis rykende urettferdig, og hadde det ikke vært for at «loven» om tilbud og etterspørsel er blitt hellig i vårt globale fellesskap, ville en ha kunnet kalle det galskap. Galskapen kunne bli avskaffet dersom Staten overtok ansvaret for omsetningen og fastsatte prinsippet om lik pris for strøm til husholdningene, uavhengig av bosted.

Men det forutsetter jo et solidarisk samfunn, og det er visst lite lønnsomt.
Bjørn Skåret




Pensjonistpartiet må gripe tak i problemet
Problemet er at partiet er et «stand by» parti som år etter år har strevd med å bli representert på Stortinget, uten å klare det. Partiet har desverre problemer med å komme over den barrieren som valgloven innebærer.

En «klok dame» og Mikkel Hoel foreslo å endre navnet på partiet til Seniorpartiet, men dette grepet var dødfødt. Et annet grep er å ekskludere tillitsvalgte som ikke retter seg etter Prinsipp- og handlingsprogrammet. Dette programmet ble vedtatt på landsmøtet i Pp. Det er slett ikke meningen at eksempelvis lokallag skal gå sine egne veier . Da hører lokallaget i så fall i realiteten ikke lenger til Pensjonistpartiet, og dette bør velgerne gjøres oppmerksom på.

En streng reaksjon vil vekke oppmerksomhet og forståelse hos velgerne. Det er nettopp dette som må til for at partiet skal slutte å være et «promilleparti». Pensjonister og folk i andre svake grupper må våkne. Lovnaden om at et løfte gitt, er et løfte holdt, må være troverdig. Medlemmer som erfarer at partiet bryter løfter og ikke vil ta grep, vil melde seg ut.

Bernhard Høiberget




Nya vargar på gång
Står det å lese i Svenska Dagbladet 4. jan iår. Sitat: Nya vargar kan redan i vinter planteras in i de skogar där de senaste dagarnas jaktdrev dragit fram. Naturvårdsverket inleder det känsliga arbetet att hitta en lämplig plats. Sitat slutt.

De siste dagenes jakt på 27 ulver er bare den første delen i arbeidet som skal sikre den svenske ulvestammen på 200-210 dyr. Nytt blod skal inn. Påstanden fra Olof Liberg er at like mange ulver er blitt skutt ulovlig pr år som årets jaktkvote. Altså10-15%. Påstanden er at 180 ulver er utsatt for ulovlig jakt de siste 10 årene. Fellende dommer er ytterst sjeldne. I neste omgang skal myndighetene nå sikre at stammen er stabil og forynges uten innavl. For å klare dette har riksdagen gitt tilatelse til at 20 dyr får innplanteres fram til 2014. De første kan komme allerede i vinter. Finsk-russiske ulver beveger seg ofte over grensen til Norrbotten. Om det dukker opp en slik ulv, kan det bli aktuelt å flytte den sørover, sier Scandulfsjefen.

«Handleggare» Per Risberg i Naturvårdsverket, utelukker heller ikke at dette kan skje i vinter. Han kan også si følgende, sitat: Det finns ingen sådan varg just nu i norr, men när jakten er avklarad kommer vi omedelbart att sätta oss ned för att titta på en lämplig plats och på det juridiska. Att handgripelig flytta en varg från norra Sverige har inte blitt gjorts på många år. Inplanterad varg kan dessuten ha svårt att etablere revir och föröka seg. Går fortplantningen trögt behöver fler vargar planteras in. Det er en kontroversiel åtgärd och därför är det viktig att det finns en lokal förankring hos befolkningen där vargen släpps ut. Sier Per Risberg!

Dette kan vel ikke være så vanskelig. De kan jo bare slå opp i Projeckt Varg på sidene om «Lämpliga» områden og likeså der det står om»tänkbara konflikter». Siden motstanden på den svenske landsbygda er så massiv, vil jeg tro det blir ytterst vanskelig å finne 20 steder der folk godtar dette. Men dette har jo aldri Naturvärdsverket brydd seg om før heller. Men de medgir da at de har gjort det før fra norra Sverige. Dette har vi visst lenge. Forskjellen er at nå skal de innplantere i dagslys. Nå skjønner vi hvorfor de har kommet fram til en pris på 450.000,- pr ulv. For 20 stk blir det da 9 mill. Dyr hobby bare for tullinger.
Torkild Skau
Medlem av Folkeaksjon Ny Rovdyrpolitikk



Om bortatæinger å òss andre
Bu du på «feil sie ta Mjøsa»? Da æ du en bortatæing. På andre sia tå Glåmen bu de bortatæinger. I Alvdal fins de tæ å mæ vestatæinger. I Roma æ de sømme søm bu på andre sia tå Tibern, (trastevere kalles de visst). Døm æ bortatæinger likså væl søm døm søm bu på andre sia tå hyttelven på Røros å søm bi kalt bortabekkinger. Men alle me søm bu på hitsien kalle oss hitatæinger.

No æ de itte sökkert at alle bortatæinger æ så falene; vestatæinger æ fill itte tå di verste, men dæ æ visst mange søm bu bortafør nesten allt, søm ha anna hudfarje, anna språk å tru på andre guder, hell avguder søm me hitatæingan kalle døm. En kan bi rengt skröern nør`n tenkje på slökt. För i ti`n va døm redd før haugfolke, di underjordiske.

Nöern tå òss va en tur tæ Finnmark en sòmmòr. Me gjekk en tur langs Grense Jakobselv. Da hôrte me bortatæingan prate på andre sia tå elven. Dæ va nå førresten bare en bekk. Me såg døm itte, å itte skjønte me nåe tå dæ døm sa, men bortatæinger va døm, ettesøm grensa gjekk møtt næ'i elven. Me va en tur opp tæ Storskog, grenseovergangen mot Russland å. Der va de grensevakter søm passte på at ingen bortatæinger kom over grensa, verken den ene hell andre veien, uta særskilt løyve.

Dæ æ fill itte vært å blande før mye hitatæinger å bortatæinger. Dæ æ visst fale dæ. - Men mæ ei sto der, bynte ei å tenkje på åssen de ville vør før mei om ei kom over på andre sia. Da vart ei kanske sjôl en bortatæing. Å så tenkte ei at de må da vôr vanvittig mange flere bortatæinger hell dæ æ hitatæinger. Kanskje dæ æ dæfør me æ litt halvlé før at døm ska kòmmò før nere, å at de ska bi før mange søm pröve å blande seg med oss hitatæingan. - Men de fins enda fòlk søm kjæm ihau at mange måtte rømme da de va krig i Norge. Di fleste opplevde å bi teken væl imot tå bortatæingom på andre sia tå grensen. Dæ æ mange søm ha måtte rømt frå krig å elendighet. Dæ æ kanskje fòlk søm ha følt seg søm ekte hitatæinger, men søm på en eller anna måte ha kømme i konflikt mæ nöern søm døm oppfatte søm bortatæinger, å så va faenskapen lôs.

Dæ ha vør sett opp murer før å stenge bortatæingan ute. Den kinesiske mur, Berlinmur`n å mur imilla Israel å Palestina. Me i Norge ha vør grei å gjedd støtte tæ Israel både mæ tongtvatn å tå fly søm itte trøng pilot. Da kan døm søtte trygt å gòdt på kontoret langt onna å fòlje mæ på et varmesøkende kamera. Dæ bi så mye greiar å ta bortatæinger nør"n søtt gòdt å ha litt god mat å drökk attmæ sei. Dæ va nå førresten fint før òss å ha aksjer i produksjon tå slike fly. Dæ æ sökker investering tå oljefondet dæ, sju.

Her i landet ha me et politisk parti søm ha rågjerder før å stanse flommen tå bortatæinger over grensan våre. Døm sei at dæ æ så enkelt søm å sende døm tæ Afrika å sett opp en leir åt døm der. At ingen ha tenkt på dæ för! Dæ æ da helt i samsvar med di orda søm salige Ibsen la i Dovregubbens munn: «Troll, vær deg selv nok!». Eller Peer Gynts valgspråk: «Gå utenom, sa Bøygen, en får så her».
Ei høre at dæ æ svært stor søkning tæ Krigsskulen i år, men nå fredsskule ha ei itte hôrt om. Nei, dæ æ sant, dæ æ da krigarer som skape fred. Ei ha da fill hôrt om fredsskapende å fredsbevarende «operasjoner.
Ha et fredele nytt år!
Tor Omar Tronsmoen